ماه رمضان به نیمه رسیده است و ولادت امامی را مژده می دهد که معدن کرامت و بخشش است. 15 رمضان سالروز ولادت امام حسن مجتبی(علیه السلام) مبارک باد.

اما بعد... آیت الله جوادی آملی که یکی از برجسته ترین حکمای معاصر محسوب می شود و اخلاق مداری ایشان زبانزد خاص و عام است کتابی دارند با عنوان «حکمت عبادات». این کتاب  نیز همچون دیگر آثار ایشان سرشار از نکات عرفانی و لطایف حکمی و نشان دهنده طهارت باطنی ایشان است. ایشان در این کتاب به فلسفه تشریع احکام و عبادات پرداخته اند و چرایی انجام عبادات را با نگاه به آیات و روایات بررسی کرده اند. مناسب دیدم در این ماه رمضان و در آستانه ولادت امام حسن(علیه السلام) گوشه ای از نکاتی که ایشان درباب روزه و حکمت های آن مطرح کرده اند را در اینجا بیاورم، باشد که در پرتو این نصایح زندگی زیباتر و خداگونه ای داشته باشیم:

1- رسول خدا (صلی الله علیه و آله) در آخرین جمعه ماه شعبان خطبه ای ایراد فرمودند که :« یا ایها الناس ان انفسکم مرهونة باعمالکم ففکوها باستغفارکم» مردم شما آزاد نیستید؛ در قفس هستید. و نمی دانید که در قفس هستید. گناهان شما را در قفس زندانی کرده است. در ماه مبارک رمضان با استغفار، خود را آزاد کنید. انسان گناهکار بدهکار است و بدهکار باید گرو بسپرد. اینجا خانه و زمین را به عنوان گرو قبول نمی کنند؛ بلکه جان را به گرو می گیرند. آنکه می گوید من هرچه بخواهم می کنم، هرجا بخواهم می روم، و هرچه بخواهم می گویم، او اسیر است، آزاد نیست. گرفتار هوس و آز ، برده است نه آزاد.

علی علیه السلام می فرماید:«من ترک الشهوات کان حرا» آزاد کسی است که شهوتها را ترک کند. راه تشخیص بنده بودن یا آزاد بودن این است که اگر به دلخواه خود عمل می کنیم در قفس طمع زندانی هستیم و اگر به خواسته خدای سبحان عمل کنیم، آزاد هستیم. از برجسته ترین وظایف در ماه مبارک آزاد شدن و رهیدن است. راه آزادی استغفار و طلب آمرزش است.

علی علیه السلام می فرماید:« الا حرٌّ یدع هذه اللماظة لاهلها» آیا انسان آزاده ای پیدا می شود که این مانده لای دندان نسل گذشته را ترک کند؟ آنچه فعلا به نام دنیا است مانند مقام ، مسکن، زمین یا ثروت و ... از آنها نسل قبل استفاده کرده و لای دندانش مانده و امروز به شما رسیده است. آنچه فعلا در روی زمین است، همه این مقامها، ثروتها، اوهام و خیالها، ته مانده و لماظه ای است که انسان آزاده باید آن را رها کند.

2- وقتی انسان روزه گرفت و به آن دل بست، کم کم به باطن روزه پی می برد. باطن روزه انسان را به لقای حق می کشاند که خدای سبحان فرمود:« الصوم لی و انا اجزی به» روزه مال من است و من شخصا به آن جزا می دهم. این تعبیر فقط درباره روزه وارد شده است.

ابن اثیر می گوید: یکی از نکاتی که خدای سبحان بر اساس حدیث قدسی «الصوم لی و انا اجزی به» فرموده این است که در هیچ ملتی از ملل شرک و بت پرستی، برای بتها روزه نمی گرفتند. اگرچه برای بتها نماز می خواندند، قربانی می کردند و مراسم دیگر داشتند. روزه تنها برای خداست.

3- روایت لطیفی را مرحوم کلینی از امام هفتم( سلام الله علیه) نقل فرموده، که مرحوم محقق داماد در شرح آن بیان شیرینی دارد. حدیث این است که حضرت فرمود:« ان ابدانکم لیس لها ثمن الا الجنة فلا تبیعوها بغیرها» بدن شما به اندازه بهشت می ارزد؛ آن را به غیر بهشت نفروشید. که ضرر خواهیدکرد.

مرحوم محقق داماد می فرماید : این روایت ناظر به آن است که روحتان فوق بهشت است. روح را باید به «جنة اللقاء» بدهید. روحتان بایستی به « عند ملیک مقتدر» برسد و بهترین راه برای عنداللهی شدن روزه گرفتن است. 

4- فرمود:« هو شهر دعیتم فیه الی ضیافة الله» در این ماه شما مهمان خدا هستید. میهمان باید کاری کند که صاحب خانه می کند. روزه دار میهمان خدایی است که «یُطعِم و لا یطعَم» اطعام می کند ولی خود اطعام نمی شود؛ پس او هم می تواند «یُطعِم و لا یطعَم»  باشد. اگر خدای سبحان می بخشد و نمی گیرد، انسان هم بایستی در این ماه خویی پیدا کند که ببخشد و نگیرد. خوی گدامنشی را خداوند ناپسند دارد و خوی بخشش را می پذیرد.